İsrail Seçimleri

Batı başkentlerinde ve uluslararası medyada ‘Orta Doğu’nun yegâne demokrasisi sandığa gidiyor’ retoriği yeniden tedavüle sokulurken, bu illüzyona bir Müslüman vicdanıyla, en ufak bir tarafsızlık kaygısı gütmeden bakmak boynumuzun borcudur. Zira ortada meşru bir siyasi yarış değil; 7 Ekim’den bu yana Gazze’de kadın, çocuk, sivil demeden yürütülen soykırım boyutundaki vahşetin, açlığa mahkûm edilen milyonların ve enkaza çevrilen bir coğrafyanın üzerinde yükselen kanlı bir parlamento aritmetiği vardır. İsrail sandık başına giderken masadaki asıl mesele kimin daha adil veya demokratik olduğu değildir; yarış, Filistin halkına reva görülen bu sistematik zulmü hangi aktörün daha ‘meşru’ ya da hangi aktörün daha ‘tavizsiz’ sürdüreceği arasındaki kan dondurucu bir rekabetten ibarettir.

İşte Batı’nın parlattığı bu sözde ‘demokrasinin’ arka planında işleyen mekanizmayı, sahadaki aktörleri ve Gazze’deki soykırımın gölgesinde sandığa giden iç dengeleri anlamak bu illüzyonu dağıtmak adına elzemdir.

Bu yazının amacı, söz konusu illüzyonun perde arkasındaki İsrail iç siyaset dengelerini ortaya koymaktır. Bir tarafta hakkındaki ağır yolsuzluk davalarından Gazze’de döktüğü kanla sıyrılmaya çalışan Binyamin Netanyahu; diğer tarafta oğlu Gazze işgalinde ölmüş eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot.

Mevcut İktidar: Netanyahu ve Radikal Sağ Bloku

Aralık 2022’de kurulan mevcut hükümet, Başbakan Binyamin Netanyahu (Likud Partisi) liderliğinde aşırı sağ ve dini gruplardan oluşmaktadır.

• Aşırı Sağcı Ortaklar: Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich koalisyonun kilit isimleridir. Bu figürler Batı Şeria’da Yahudi yerleşimlerinin artırılmasını ve Filistinlilere karşı tavizsiz, çok daha sert politikaları savunmaktadır. (Özellikle Ben-Gvir, Filistinli esirlere yönelik tavırları ve skandallarıyla uluslararası alanda büyük tepki toplamaktadır.)

• Netanyahu’nun Davaları: Netanyahu; rüşvet, puro/şampanya karşılığı vize kolaylığı sağlama ve basını manipüle etme gibi ağır yolsuzluk suçlamalarıyla yargılanmaktadır. Bu davalardan kurtulmak için yargının yetkilerini kısmaya çalışmış (muhaliflerin deyimiyle yargı darbesi), ancak Yüksek Mahkeme Ocak 2024’te bu girişimi iptal etmiştir.

İSRAİL GENEL SEÇİMLERİ — 1 KASIM 2022

Knesset · 120 Sandalye · Çoğunluk: 61 · Katılım: %70.63

Muhalefet Cephesi: Yeni ve Güçlü Aktörler Muhalefet, 7 Ekim’de yaşanan güvenlik zafiyetinden ve İsrail’in dünyadaki “berbat” imajından tamamen Netanyahu’yu sorumlu tutmaktadır. Ayrıca uzayan savaş nedeniyle ordudaki yorgunluk ve mühimmat eksikliği de muhalefetin ana gündemlerindendir.

• Gadi Eisenkot (Yashar Partisi): Oğlu Gazze’deki işgal sırasında ölen eski Genelkurmay Başkanı Eisenkot, bu seçimlerde Netanyahu’nun en büyük rakibidir. Partisi yeni olmasına rağmen anketlerde Netanyahu ile başa baş gitmekte, “Kim başbakan olmalı?” sorusunda %42’ye %38 önde çıkmaktadır.

• Behayad (Birlikte) Hareketi: Naftali Bennett ve Yair Lapid yönetimindeki bu blok, meclisteki mevcut 24 sandalyesiyle muhalefetin diğer önemli ayağıdır.

4. İktidarı Sarsan Diğer Krizler: Harediler ve Araplar

• Askerlik Krizi: İsrail’de kadınlar 2, erkekler 3 yıl zorunlu askerlik yaparken; “Haredi” denilen Ultra-Ortodoks dindar Yahudiler Tevrat eğitimini gerekçe göstererek askere gitmezler. Ancak mahkeme 2024’te bu durumu eşitliğe aykırı bularak muafiyeti iptal etmiştir. Netanyahu’nun koalisyonundaki dini partiler (Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği) ayrıcalıkların devam etmesi şartıyla hükümete destek verirken, muhalefet herkesin askere gitmesini aksi takdirde ödeneklerin kesilmesini savunmaktadır.

• Arap Partilerinin Durumu: Mecliste 10 milletvekili bulunan pragmatist Arap partileri siyasi bir çıkmaz yaratmaktadır. 2021’de koalisyona girmelerine rağmen, 7 Ekim sonrası oluşan kutuplaşma nedeniyle tablo değişmiştir. Netanyahu muhalefeti “Arap partileriyle anlaşıp devleti teslim etmekle” suçlarken, muhalif liderler de Arap partileriyle masaya oturmayacaklarını ilan etmiştir.

Yapılan Bazı Seçim Anket Sonuçlar

Sonuç: Seçimlerde Bizi Ne Bekliyor?

Netanyahu iktidarı kaybetmemek için yoğun çaba sarf etmektedir. ABD’yi İran’la karşı karşıya getirip kendisini bu krizden ustaca sıyırmaya çalışması içeride ona puan kazandırmaktadır. Ayrıca dış dünyada nefret objesine dönüşen ortağı Ben-Gvir’i yavaşça saf dışı bırakmaya yönelik hamleler yapmaktadır.

Ekim 2026’ya kadar geçecek sürede dengeler değişebilecek olsa da, Eisenkot’un sandıktan en güçlü muhalif figür olarak çıkması beklenmektedir. Ancak siyasi sistemin doğası gereği seçim sonrası meclis aritmetiğinin kilitlenmesi neredeyse kaçınılmazdır. İktidarda kalmak için her türlü manevrayı yapabilecek olan Netanyahu, meclis kilitlendiğinde Eisenkot hakkında yürüttüğü karalama kampanyalarını bir kenara bırakıp onunla rotasyonlu bir “milli birlik koalisyonu” kurmayı dahi zorlayabilir.

Fakat bu kanlı parlamento aritmetiğinde ipi hangi aktör göğüslerse göğüslesin; stratejik ve ahlaki bir çöküş yaşayan İsrail devleti, uluslararası toplumun vicdanında Gazze’deki yıkım ve soykırımla anılan bir nefret odağı olmaktan kurtulamayacaktır.